Inleiding
De gezondheid van vrouwelijke atleten is een onderwerp waarbij vaak de focus ligt op training, voeding en prestaties. Echter, de menstruatiecyclus speelt een cruciale rol in het welzijn, het herstelvermogen en de sportprestaties van vrouwen. Menstruatieklachten, zoals vermoeidheid, buikpijn, duizeligheid en hevig bloedverlies, kunnen aanzienlijke invloed hebben op zowel trainingen als wedstrijden. Ondanks deze impact blijft menstruatie binnen de topsport vaak een taboe-onderwerp. Enkele topsporters hebben recentelijk dit taboe doorbroken, waardoor er meer bewustzijn is ontstaan over de invloed van de menstruatiecyclus op vrouwelijke atleten. Deze voorbeelden benadrukken het belang van aandacht voor menstruatiegezondheid in de sportmedische begeleiding van vrouwen.
De vrouwelijke atleet
Op 15 juni 2026 werd tijdens een symposium bij het Lectoraat Sport, Bewegen en Samenleving in Nijmegen specifiek aandacht besteed aan "de vrouwelijke atleet". Voldoende energie is essentieel voor een goede gezondheid, normale lichaamsfuncties en optimale sportprestaties. Lage energiebeschikbaarheid kan een probleem vormen voor vrouwelijke atleten wanneer zij gedurende langere tijd minder energie uit voeding binnenkrijgen dan zij verbruiken tijdens trainingen en dagelijkse activiteiten. Dit kan leiden tot lage energiebeschikbaarheid en uiteindelijk Relative Energy Deficiency in Sport (RED-S).
RED-S en hormonale veranderingen
RED-S is een aandoening die diverse systemen in het lichaam, waaronder de hormoonhuishouding, kan verstoren. Dit kan zowel de gezondheid als de sportprestaties van vrouwelijke atleten negatief beïnvloeden. Een van de belangrijkste gevolgen van lage energiebeschikbaarheid bij vrouwelijke atleten is een verstoring van de hormonale balans, met mogelijke menstruatiestoornissen als gevolg. Deze verstoringen kunnen ook impact hebben op de mondgezondheid van de sporters.
Impact van hormonale veranderingen op mondgezondheid
De mondgezondheid van vrouwelijke atleten kan worden beïnvloed door hormonale schommelingen. Vermindering van oestrogeenspiegels kan leiden tot een afname van speekselproductie, veranderingen in de samenstelling van speeksel en een verhoogde gevoeligheid voor tandvleesontstekingen en gebitsproblemen. Daarnaast kunnen voedingstekorten, immuun disfunctie en verminderde speekselproductie ook bijdragen aan negatieve mondgezondheidseffecten.
De orale weefsels zijn gevoelig voor verschillende veranderingen als gevolg van RED-S, waaronder voedingstekorten, immuun disfunctie, uitdroging en het gebruik van bepaalde sportvoeding. Een integrale aanpak waarbij verschillende zorgverleners samenwerken, zoals sportartsen, diëtisten, gynaecologen, psychologen en mondhygiënisten, is van essentieel belang voor het herkennen, voorkomen en behandelen van RED-S bij vrouwelijke atleten.
Conclusie
RED-S is een complex syndroom dat kan ontstaan door chronische lage energiebeschikbaarheid bij vrouwelijke atleten. Dit kan leiden tot hormonale verstoringen, met nadelige effecten op zowel de gezondheid als de sportprestaties. Daarnaast kan RED-S ook negatieve effecten hebben op de mondgezondheid door verschillende mechanismen. Een holistische benadering van vrouwelijke atleten, waarbij zowel systemische gezondheid als mondgezondheid worden meegenomen, is van groot belang voor het welzijn van de sporters.
Referenties;
Meer referenties en bronnen zijn te vinden via de bovenstaande link.
